Konflikt serologiczny

Konflikt serologiczny a ciąża

Zdarza się tak, że matka może wytwarzać przeciwciała niszczące czerwone krwinki płodu, co określa się mianem konfliktu krwi. Jak nie trudno się domyślić, konflikt serologiczny może wiązać się z poważnymi problemami, w tym do wystąpienia choroby hemolitycznej u płodu/noworodka. Chociaż konflikt krwi występuje stosunkowo rzadko, to jednak warto wiedzieć, na czym  ona polega i kto znajduje się w grupie zwiększonego ryzyka. Postrzeganie płodu rozwijającego się w łonie mamy jako czegoś obcego i atakowanie go przeciwciałami może zagrażać nie tylko jego zdrowiu, ale i życiu. Kiedy może wystąpić konflikt krwi w ciąży?

Konflikt serologiczny a ciąża

Należy wiedzieć o tym, że nie u wszystkich osób krew jest taka sama. U niektórych występuje w niej antygen D, a u innych go nie ma. Jeśli przyszła mama nie ma owego genu, a płód go ma ze względu na odziedziczenie tego antygenu od ojca, to może dojść do konfliktu serologicznego. Organizm kobiety reaguje bowiem na tą obcą cząsteczkę i zaczyna traktować go jak wroga, a więc zaczyna się bronić, wytwarzając przeciwciała mające na celu zniszczenie wroga.

Warto jednak mieć na uwadze to, że o obecności tego obcego genu organizm dowiaduje się dopiero podczas porodu czy poronienia, czyli na skutek zetknięcia się krwi matki z krwią płodu. W przypadku pierwszej ciąży nie stanowi to zatem większego problemu. Może on się zaś pojawić podczas kolejnej ciąży, gdyż wytworzone podczas pierwszej ciąży przeciwciała pozostają w organizmie matki, po czym przenikają przez łożysko bezpośrednio do krwiobiegu płodu. Wówczas dochodzi do zaatakowania jego czerwonych krwinek, a więc do konfliktu serologicznego. Wraz z postępem medycyny i technologii można nie tylko uratować dziecko, ale i nie dopuścić w ogóle do wystąpienia konfliktu krwi. Dawniej z kolei konflikt serologiczny mógł wywołać poważną niedokrwistość/żółtaczkę u płodu czy też nawet doprowadzić do jego obumarcia.

Jakie są przyczyny wystąpienia konfliktu krwi w pierwszej ciąży?

Konflikt serologiczny może wystąpić także w pierwszej ciąży na skutek powikłań zabiegów wewnątrzmacicznych czy też zabiegów wykonywanych podczas ciąży. Jeszcze inną przyczyną mogą być wcześniejsze poronienia zarodka o czynniku RH+ czy przerwania ciąży. Do wystąpienia konfliktu krwi może również przyczynić się odklejenie się łożyska.

Profilaktyczne podawanie immunoglobuliny

Aby nie dopuścić do wystąpienia konfliktu serologicznego, pierwszym krokiem jest poznanie przez rodziców dziecka swojej grupy krwi i czynnika Rh. Jeśli w przypadku matki jest to Rh-, a ojciec ma Rh+, to należy o tym poinformować ginekologa, który obejmie kobietę specjalnym programem profilaktycznym.

W celu zapobiegnięcia reakcji obronnej organizmu na antygen D, kobiecie wstrzykuje się immunoglobulinę anty-D. Taki zastrzyk podaje się zwykle raz do 72h po porodzie. Immunoglobulinę podaje się także profilaktycznie kobietom, które poroniły, miały zabieg usunięcia ciąży pozamacicznej, doznały silnego krwotoku w II/III miesiącu ciąży, przeszły inwazyjne badania prenatalne czy też dokonały aborcji.